Dziś nietypowo – zabieram Was na bardzo daleką wycieczkę, na ziemie, które były sercem Rusi i dalekimi rubieżami z perspektywy Krakowa, Warszawy czy Lwowa, które wielokrotnie przechodziły z rąk do rąk, których historia jest nierozerwalnie związana z Kozakami. Bo Kozacy to nie tylko koń i step, ale też historia ikonostasu, który trafił na Ukrainę, bo nie mieścił się w żadnej cerkwi Petersburga oraz wielkiej miłości i tajemnym ślubie carycy. Przeczytajcie.

Kozielec

Pierwotna nazwa osady miała brzmieć Kozłogród. Herb miasta przedstawia koziołka, niosącego na grzbiecie złote królewskie jabłko. Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z poł. XVII w., a więc czasu, kiedy ziemie te na chwilę trafiły pod panowanie Rzeczpospolitej. Kozielec był sporym miasteczkiem, a o jego szczególnym znaczeniu świadzczył fakt, że to właśnie on, a nie Kijów (z powodu położenia na samej granicy) był stolicą kijowskiego pułku kozackiego. Od Bogdana Chmielnickiego otrzymał prawo magdeburskie.

Położony jest mniej więcej w połowie drogi z Kijowa do Czernihowa, a miejscowa legenda mówi, że z ostatnich pięter cerkiewnej dzwonnicy można podziwiać panoramę obu tych miast, choć nikomu się tego na własne oczy póki co nie udało zobaczyć.

W sennej dziś miejscowości można zobaczyć kilka pozostałości po kozackiej sławie: zabudowania dawnej kancelarii pułku kijowskiego, pozostałości po dworze i zabudowaniach dworskich, kilka cerkwi, klasztor.

To jednak, dla czego warto przede wszystkim odwiedzić Kozielec, to

Sobór p.w. Narodzenia NMP

Świątynia powstała w XVIII w. (1752-63) dzięki fundacji „Rozumichy” – Natalii Razumowskiej, matki Aleksego i Cyryla Razumowskich, rodziny kozackiej, która zrobiła zawrotną karierę na dworze carskim, o czym opowiem za chwilę. Cerkiew miała być wotum za szczęśliwy los, który stał się udziałem synów fundatorki.

Styl, w którym została wybudowana, określa się mianem „kozackiego baroku”. Świątynia jest na planie krzyża, ma dwa poziomy: dolny, który jest jednocześnie kaplicą grobową Razumowskich oraz górny, będący głównym pomieszczeniem świątyni.

Wnętrze jest zdominowane przez monumentalny

ikonostas

Ma ona ponad 27 m wysokości, jest wyrzeźbiony z drewna lipowego, składał się początkowo z 80 ikon (zachowało się 50). Według jednej z wersji, jego autorem był architekt włoskiego pochodzenia, Francesco Rastrelli, autor takich arcydzieł, jak pałac w Carskim Siole czy petersburski Ermitaż. Ikonostas miał powstać dla Monasteru Smolnego w Petersburgu – główny sobór projektował właśnie Rastrelli, ale nie dożył jego ukończenia. Podobno zamówiony ikonostas nie zmieścił się w Smolnym, ani w żadnej innej cerkwi Petersburga (sic!).

Ikonostas dotrwał do naszych dni niemal nieuszkodzony, choć w 1934 r. władza sowiecka zamknęła cerkiew i urządziła w niej skład warzyw.

Razumowscy

W polskiej historiografii przyjęło się pisać ich nazwisko przez „a”, choć bardziej logicznie byłoby przez „o” – Rozumowscy. Nazwisko to bowiem pochodzi od słowa „rozum” – przydomka jednego z Kozaków, obdarzonego najwyraźniej tym przymiotem bardziej od innych. Hryhoryj Rozum, Kozak rejestrowy, którego żona podczas jego przygód wojennych prowadziła karczmę, miał sześcioro dzieci, w tym dwóch synów, którzy zapisali się w historii Ukrainy i Rosji – Oleksego (ur. 1709) i Cyryla (ur. 1728).

Oleksy Razumowski – krew nie woda

Jako młody chłopak uciekł z domu, gdyż ojciec bił go za ciągoty do książek. Oleksy pięknie śpiewał i został przyjęty do chóru cerkiewnego w sąsiedniej wsi, gdzie otrzymał też utrzymanie i możliwość nauki. Przypadek chciał, że na nabożeństwo trafił przejeżdżający tamtędy cerski pułkownik, który przyjął chłopca do siebie na służbę i zabrał do Petersburga. Tam Oleksy szybko awansował na członka chóru imperatorskiego, który śpiewał dla cara i jego rodziny.

Przystojny, smagły młodzieniec wpadł w oko córce cara Piotra I, Elżbiecie, która była zresztą jego rówieśnicą. Carówna oferowała mu coraz wyższe stanowiska przy dworze, a w nocy obowiązki… we własnym łóżku. To dzięki niej otrzymał tytuł hrabiowski, liczne majątki i ordery oraz stopień generała-feldmarszałka. To dla niego ceryca zamówiła i wspomnianego już Rastrellego Pałac Mariński w Kijowie (obecnie rezydencja prezydenta Ukrainy).

W 1741 r. dzięki przewrotowi pałacowemu, w którym pomagał także Razumowski, Elżbieta zasiadła na tronie rosyjskim. W kolejnym roku miał się odbyć potajemny ślub pary.

Czy był on podyktowany uczuciem, czy raczej względami praktycznymi? Niektórzy uważają, że Razumowski, obawiając się, że z czasem caryca zechce wymienić go na innego kochanka namówił duchownych z jej otoczenia, aby przekonali władczynię, że nie powinna żyć w grzechu. Ceremonia, według jednej z wersji, miała miejsce właśnie w Kozielcu.

Caryca Elżbieta nadała wiele przywilejów Kozakom, a brat Oleksego – Cyryl został przez nią mianowany ostatnim hetmanem kozackim. Sprawował też funkcję przewodniczącego Rosyjskiej Akademii Nauk, którą otrzymał mając zaledwie 18 lat i piastował przez pół wieku.

Nie ma potwierdzenia,

że małżeństwo Oleksego z carycą rzeczywiście zostało zawarte. Anegdota mówi, że już po śmierci Elżbiety, caryca Katarzyna, której historia ta nie dawła spokoju, wysłała swojego człowieka do Razumowskiego. Kiedy posłaniec zagadnął, że chodzą plotki, jakoby Oleksy zawarł tajny ślub z carycą, ten wyjął dokumenty potwierdzające małżeństwo i na oczach wysłannika carycy spalił je w kominku. „Jak pan widzisz, nie ma żadnego potwierdzenia dla tych plotek” – skwitował.

źródła:

http://ukrmandry.com.ua/

http://www.doroga.ua/

https://uk.wikipedia.org/

Юрій РУДЧУК,
УКРАЇНЕЦЬ О.Г. РОЗУМОВСЬКИЙ –
ДЕРЖАВНИЙ ДІЯЧ ТА ПОДВИЖНИК МИСТЕЦТВА

http://eukraina.com/

* Czy wiesz, że możesz komentować logując się za pomocą facebooka, google, twittera, disqus lub bez logowania? Wystarczy, że klikniesz ramkę Rozpocznij dyskusję> Nazwa> Wolę pisać jako gość. 

 

dodaj do notanika