Kto wie, czy za kilka lat nie będziemy go oglądać tylko na fotografiach. Malowniczo położony renesansowy zamek popada w coraz większą ruinę.

Mimo, iż obiekt jest zabytkiem klasy państwowej, nie może on liczyć na ratunek ze strony państwa ukraińskiego. Wielokrotnie próbowali ratować go działacze kultury, muzealnicy i krajoznawcy ukraińscy, którzy uważają go za część także swojej spuścizny, ale nigdy nie udało się zgromadzić dostatecznej ilości pieniędzy. Ostatni remont przeprowadzono tu w 1978 r. W 2016 r., kiedy stan zamku był już krytyczny, rada obwodowa wydzieliła 700 tys. uah (ok. 100 tys. zł) na jego restaurację. Potrzeba natomiast jeszcze 11 milionów, tylko po to, aby zatrzymać proces rujnacji. Za wydzielone pieniądze ustawiono podpory, które miały podtrzymywać ściany nośne, a wkrótce rozpisano konkurs na wykonawcę prac restauracyjnych, które miały zakonczyć się w grudniu tego roku. Jednak żadne prace się nie rozpoczęły… a w kwietniu zawaliła się kolejna ściana zamku w Pomorzanach.

Pomorzany

Osada powstała tu już w XIV w., a od 1456 r. cieszyła się prawami miejskimi. Pomorzany należały do Świnków, poźniej do Sienieńskich, z których wywodzili się kasztelanowie lwowski i kamieniecki. To oni zamienili działający w Pomorzanach kościół na zbór kawiński. Miasto w XV, XVI i XVII w. było wielokrotnie najeżdżane i pustoszone przez różne wojska. 

Ważny okres dziejów Pomorzan wiąże się z rodziną Sobieskich. W 1620 r. kupuje je Jakub Sobieski, ojciec króla, a po jego śmierci miasteczkiem zarządza jego żona Teofila i sam Jan III. Wielokrotnie udaje się obronić miasto przed najazdami, a sam król lubi tu przyjeżdżać i polować w okolicznych lasach. Niedaleko Pomorzan wznosi drewniany dwór myśliwski. 

Powolny upadek Pomorzan zaczyna się po śmierci króla i jego synów – majątek przechodzi w ręce zamożnej rodziny Radziwiłłów, dla których jest tylko jedną z setek posiadłości, na początku XVIII w. pustoszą miasteczko wojska saskie i rosyjskie. Już pod zaborem austriackim Pomorzany tracą prawa miejskie, aby odzyskać je na chwilę po I wojnie światowej.

Dziś Pomorzany liczą niecałe 2 tys. mieszkańców i są osiedlem miejskim – taki status jest nadawany na Ukrainie zdegradowanym miasteczkom, których wielka historia nie pozwala na uznanie ich za wieś.

Zamek w Pomorzanach

Pierwszy zamek w Pomorzanach powstał już w połowie XIV w., obecny zaś pochodzi z połowy XVI w., jego fundatorem był Jan Sienieński. Pierwotnie zamek był czworoboczny – z dwoma skrzydłami bocznymi, basztami i bramą wjazdową. Za czasów Sobieskich skrzydło mieszkalne zostało wzbogacone o renesansowe krużganki, częściowo zachowane do dziś. Brama, baszty i jedno skrzydło zostały rozebrane w XIX w., po tym, jak zrujnowany zamek stał się własnością rodziny Pruszyńskich. Ocalałe części odbudowano i przywrócono im blask, służyły mieszkańcom do II wojny światowej. Po wojnie działała tu szkoła, instytucje partyjne i państwowe, a od lat 80. zamek stoi opuszczony.

Jak wyglądał w okresie XX-lecia międzywojennego, kiedy był własnością rodziny Potockich, można zobaczyć na filmie:

 

Do Pomorzan, położonych niecałe 100 km od Lwowa prawie nigdy nie docierają wycieczki z Polski. 

Zdjęcia z 2008 r.

 

źródła

G. Rąkowski „Przewodnik po Ukrainie Zachodniej”, cz. III

https://varianty.lviv.ua/46238-dlia-restavratsii-zamku-u-pomorianakh-potribno-odynadtsiat-milioniv

https://varianty.lviv.ua/46238-dlia-restavratsii-zamku-u-pomorianakh-potribno-odynadtsiat-milioniv

10 фактів про Поморянський замок (відео)

 

 

 

dodaj do notanika