Bank Kredytowy Ziemski

Tutaj w czasie wycieczki po Lwowie raczej nie zajrzycie. Gmach należy obecnie do Narodowego Banku Ukrainy i jest niedostępny dla ludzi z ulicy. A szkoda, bo kryje piękne wnętrze.

Mnie udało się zwiedzić budynek dzięki wycieczce zorganizowanej przez środowisko lwowskich przewodników.

Galicyjskie Towarzystwo Kredytowe Ziemskie

Powstało w 1841 r. w. jako jedno z pierwszych w Galicji polskich stowarzyszeń o charakterze ekonomicznym. Jego głównym celem było wzajemne udzielanie kredytów właścicielom ziemskim dla uprzemysławiania rolnictwa. Towarzystwo przetrwało do 1939 r. Początkowo mieściło się w gmachu przy Wałach Hetmańskich (ul. Karola Ludwika 1/3), później dokupiono działkę z tyłu tego budynku – właśnie na niej w ostatnich latach przed I wojną światową stanął gmach banku.

Gmach GTKZ w 1878 r. http://www.lvivcenter.org/

Architektura

Autorem nowego gmachu był Alfred Zachariewicz. Wiele wskazuje na to, że architekt był pod wrażeniem wiedeńskiej Postsparkasse projektu Otto Wagnera, rozwiązania zastosowane we wnętrzu mają wiele wspólnego: przeszklenia nad główną salą, szklana podłoga drugiej kondygnacji.  

Postsparkasse w Wiedniu / Wikipedia

Jest jednak i wiele różnic: efektowne schody prowadzące z wesybulu na piętro czy urządzone z pietyzmem wnętrza – autorem ich projektu był Kajetan Stefanowicz, młody artysta zajmujący się głównie sztuką dekoracyjną i malarstwem secesyjnym, który wkrótce jako ochotnik zaciągnie się do Legionów, i odda życie w walkach z bolszewikami.

Malowidło dla auli, przedstawiające rolnictwo, zamówiono u Zygmunta Rozwadowskiego. Artysta pracował nad nim 16 lat, jak wynika z podpisu.

Mimo iż panującym stylem w okresie budowy gmachu jest secesja, nie zobaczymy jej w gmachu GTKZ. Styl ten był zbyt efemeryczny dla instytucji bankowej, która stąpała twardo po ziemi, a odwiedzającym budynek miał się kojarzyć ze stabilnością i tradycją. Stąd zewnętrzne, monumentalne formy nawiązują do klasycyzmu, a dekoracje są przedsmakiem nadchodzącej ery art deco. Elegancji wnętrzom dodaje wykorzystanie różnych gatunków kolorowego marmuru. Ciemny marmur posłużył także jako okładzina zewnętrzna.

Na fasadzie umieszczono rzeźby autorstwa Zygmunta Kurczyńskiego: skrzydlate głowy Merkurego, delfiny, końskie łby. Na szpilach wieńczących dach znajdowały się orzełki – ktoś się nie polenił, polazł i zdjął.

* Czy wiesz, że możesz komentować logując się za pomocą facebooka, google, twittera, disqus lub bez logowania? Wystarczy, że klikniesz ramkę Rozpocznij dyskusję> Nazwa> Wolę pisać jako gość. 

źródła

http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/towarzystwa-kredytowe-ziemskie;3988362.html

Jakub Lewicki, Między tradycją a nowoczesnością