Ponieważ nie znalazłam w internecie dokładnego opisu katedry w Kamieńcu Podolskim i znajdujących się w jej wnętrzu zabytków, proponuję taki opis poniżej. Na pewno przyda się podróżującym do Kamieńca.

Nie jest znana dokładna data budowy katedry w Kamieńcu Podolskim. Pierwotny kościół, wybudowany w 1375 r. za czasów pierwszego biskupa kamienieckiego był drewniany, murowany wystawiono prawdopodobnie pod koniec wieku XV.

Była to świątynia trójnawowa, o nawie głównej wyższej od bocznych, w stylu gotyckim. Niektórzy badacze uważają ją za najdalej na wschód położoną katedrę gotycką w Europie. Prezbiterium znajdowało się wówczas po zachodniej stronie kościoła. Świątynia mogła być wznoszona etapami, a w międzyczasie projekt mógł ulegać zmianom, na co wskazuje np. fakt, że nawa główna jest z jednego końca o 2 m szersza, niż z drugiego.

W II poł. XVI w. do katedry zostaje dobudowana kaplica Pocieszenia. Jej fundatorem był biskup Leonard Słończewski, który w tej kaplicy złożył swoje kości. Na zewnętrznej ścianie kaplicy zachowała się tablica pamiątkowa z jego herbem – Kościesza.

Prawdopodobnie pod koniec XVI w. powstała renesansowa kaplica Najświętszego Sakramentu. Można w niej dojrzeć dalekie echa kaplicy zygmuntowskiej na Wawelu.

W 1616 r. katedrę strawił pożar.

W I poł. XVII w. do katedry dobudowano kaplicę Niepokalanego Poczęcia (zachowana tablica pamiątkowa z r. 1628 po łacinie przy przejściu z nawy do kaplicy).  Kaplicę tę nazywano także kaplicą rajców. Przy budowie kaplicy zamurowano okna nawy głównej z tej strony kościoła i podniesiono ściany nawy bocznej, nadając przy tym budowli cech renesansowych. W czasie panowania tureckiego w Kamieńcu w kaplicy zamurowano wszystkie otwory i zamalowano polichromie.

w 1644 r. ówczesny biskup dobudował nowe prezbiterium od strony wschodniej, w miejscu, gdzie znajdowało się wejście do kościoła. Na zewnątrz prezbiterium umieszczono „Ogrójec” – kompozycję przedstawiającą Mękę Pańską oraz figury Matki Boskiej i św. Jana.

Za panowania tureckiego katedra nie ucierpiała zbyt mocno (za wyjątkiem wnętrza). Dobudowano wówczas minaret. Po odzyskaniu Kamieńca katedra została ponownie poświęcona. Przy wejściu kościoła na filarach umieszczono dwie tablice pamiątkowe, dziękczynienie za odzyskanie miasta i kościoła.

W 1717 r. wyposażono katedrę w nowy ołtarz główny. Znajduje się w nim scena Ukrzyżowania, Matka Boska, św. Maria Magdalena, św. Jan, św. Piotr i Paweł, Bóg Ojciec.

W połowie XVIII w., za czasów biskupa Mikołaja Dembowskiego, kościół wzbogacił się o ambonę,  tron biskupi, konfesjonały i stalle – wszystko pięknej snycerskiej roboty, w stylu barokowym. Biskup odnowił także fasadę katedry, na której umieszczone są postacie św. Piotra i Pawła, oraz tablica upamiętniająca biskupa z jego herbem – Jelita. W pracach brał udział wybitny architekt Jan de Witte, wówczas komendant twierdzy kamienieckiej.

W 1756 r. na szczycie minaretu ten sam biskup ustawił 3,5-metrową figurę Matki Boskiej, sprowadzoną z Gdańska (tablica pamiątkowa na ścianie minaretu).

Serce biskupa Dembowskiego spoczywa w alabastrowej urnie nad prawym konfesjonałem, obok popiersia pasterza. Nad lewym konfesjonałem spoczywa serce biskupa Franciszka Mackiewicza, zmarłego w XIX w.

Pod koniec XVIII w. powstała barokowa bramka na cmentarz katedralny, z łacińskim napisem informującym o bytności w Kamieńcu Stanisława Augusta Poniatowskiego.

W początkach XIX w. powstała zakrystia kanonicza z pięterkiem, przeznaczonym na archiwum.

W II poł. XIX w. sklepienia wymalowano w gotyckie ornamenty (w większości zamalowane jeszcze przed I wojną światową). Wymieniono wówczas posadzki na piaskowiec trembowelski i karraryjski marmur (w prezbiterium). W bocznych nawach umieszczono ołtarze: św. Trójcy (po prawej) i św. Jana Nepomucena (po lewej), wykonane z kamienia w stylu neorenesansowym. Przy przejściu do nawy po prawej stronie – ołtarz św. Anny. Katedra zyskała także ażurowy konfesjonał biskupi, także w stylu neorenesansowym, parę konfesjonałów w stylu neogotyckim oraz drugą kopię istniejącego już konfesjonału barokowego (pod popiersiem biskupa Mackiewicza). W prezbiterium wstawiono w okna witraże.

Z tego okresu pochodzi także ażurowa balustrada chóru oraz rzeźbiona drewniana chrzcielnica.

W kaplicy Niepokalanego Poczęcia umieszczono na sklepieniu polichromie przedstawiające Wniebowzięcie NMP. Na tylnej ścianie – narodzenie Chrystusa, na bocznych ścianach – Nawiedzenie oraz Zwiastowanie. Wykonano nowy ołtarz ze stiuku.

w 1851 r. dobudowano neogotycką kruchtę od strony południowej. Stare organy zastąpiono nowymi, sprowadzonymi z Wiednia.

W 1862 r. kościół częściowo strawił pożar.

Wkrótce po powstaniu styczniowym zlikwidowano biskupstwo w Kamieńcu, a w l. 30-stych kościół odebrano wiernym i zamieniono na muzeum. Wówczas do kościoła trafiły marmurowe nagrobki, m. in. Laury Przeździeckiej. Funkcję kultową przywrócono dopiero w 1991 r.

Warto zwrócić także uwagę na epitafium Antoniego Rolle, historyka, miłośnika Kamieńca i znawcy Podola oraz na ażurową turecką kazalnicę (minbar), która została tu przeniesiona z kościoła dominikanów.

korzystałam:

Karol Iwanicki, „Katedra w Kamieńcu”

 

dodaj do notanika
otwórz notatnik

notatnik

skasuj listę info

Teraz możesz zebrać swoje ulubione miejsca, opisywane przeze mnie, w na jednej liście.
Z pewnością ułatwi to planowanie podróży do Lwowa!

Lista będzie nadal dostępna przy kolejnych wizytach z tego samego komputera, nawet bez logowania. zamknij
wyślij na e-mail... udostępnij na Facebook... widok mobilny

Send your list to a friend

FROM: (Your email): TO: (Your friend's email): Your message:
Send