W 1867 r. Imperium Habsburgów zostało przekształcone w dualistyczne  Austro-Węgry, co skłoniło Polaków do walki o rozszerzenie autonomii w Galicji. W 1869 r. język polski oficjalnie zastąpił niemiecki w sferze publicznej – administracji, sądach, szkolnictwie; w 1871 r. w rządzie wiedeńskim utworzono stanowisko ministra ds. Galicji, na które powoływano Polaka.

Sejm Galicyjski miał prawo uchwalania własnych podatków, a jego organ wykonawczy – Wydział Krajowy zarządzał dochodami prowincji.

Galicya jest arką, w której polskość się skryła i przy pomocy rządu i pracy naszej przetrwa burze barbarzyńskiej powodzi. (F. Ziemiałkowski)

Szkolnictwo i nauka

Polonizacja szkolnictwa wyższego w Galicji przyczyniła się do rozwoju polskiej nauki. Na wieść o tym, że we Lwowie można wykładać w języku polskim, katedry uniwersyteckie obejmują również Polacy z innych zaborów, nierzadko wybitni specjaliści rangi europejskiej, tacy jak Benedykt Dybowski, który za swoje badania fauny Syberii otrzymał złoty medal Towarzystwa Geograficznego w Petersburgu; z pracy na Uniwersytecie Wrocławskim zrezygnował dla Lwowa Teofil Ciesielski, doskonale zapowiadający się botanik, z którego prac korzystał m. in. Karol Darwin; pierwszym historykiem wykładającym po polsku na Uniwersytecie Lwowskim był przybyły z Berlina Karol Liske. Nie ustępowali im także mieszkańcy Galicji – wśród nich takie sławy naukowe, jak Władysław Abraham, badacz archiwów watykańskich, Oswald Balzer, adwokat Polski w sporze z Węgrami o Morskie Oko, Ludwik Finkel, autor najlepszej do tej pory bibliografii polskiej humanistyki, Emanuel Machek – właściciel jednej z najlepszych klinik okulistycznych na świecie, Henryk Strzelecki – pionier polskiego leśnictwa, czy pionier polskiej myśli technicznej – Roman Dzieślewski.

Oprócz Uniwersytetu i Politechniki powstały kolejne szkoły wyższe – Szkoła Gospodarstwa Leśnego oraz Akademia Rolnicza w Dublanach, Akademia Weterynarii, Szkoła Handlowa, Konserwatorium, Szkoła Przemysłu Artystycznego, mająca status zawodowej, ale pełniąca rolę Akademii Sztuk Pięknych, której we Lwowie nie było, a także wiele szkół zawodowych niższego szczebla, kształcących kadry w języku polskim.  

Szczytowym osiągnięciem nauki polskiej tego okresu było powstanie szkoły lwowsko-warszawskiej, liczącego się w świecie ośrodka skupiającego logików, głównie uczniów Kazimierza Twardowskiego.

Swoją szkołę historyczną wykształcił także Szymon Askenazy, związany z Uniwersytetem Lwowskim, późniejszy przedstawiciel Polski przy Lidze Narodów.

 

Powstańcy

W miarę powiększania się swobód w Galicji zjeżdżali do Lwowa także weterani powstania pochodzący z innych części Rzeczpospolitej, głównie z zaboru rosyjskiego, gdzie narażeni byli na prześladowania. Osiadło tu między innymi trzech powstańczych generałów – Józef Śmiechowski, Antoni Jeziorański i Michał Heydenreich. Wielu powstańców zasłużyło się dla Lwowa i Galicji jako naukowcy, działacze społeczni, ludzie sztuki, jak choćby światowej sławy badacz Bajkału Benedykt Dybowski, lekarz i społecznik Tadeusz Żuliński, poeta Karol Brzozowski, wybitny botanik i badacz życia pszczół Teofil Ciesielski, lekarz i publicysta Jan Stella-Sawicki.

Dla weteranów powstania, cieszących się we Lwowie ogromnym szcunkiem i poważaniem urządzono kwaterę w najwyższym punkcie cmentarza, ale byli oni chowani także na innych polach. Poza „Górką Powstańców” na Cmentarzu Łyczakowskim spoczywa ok. 400 weteranów tego zrywu narodowościowego.

dodaj do notanika
otwórz notatnik

notatnik

skasuj listę info

Teraz możesz zebrać swoje ulubione miejsca, opisywane przeze mnie, w na jednej liście.
Z pewnością ułatwi to planowanie podróży do Lwowa!

Lista będzie nadal dostępna przy kolejnych wizytach z tego samego komputera, nawet bez logowania. zamknij
wyślij na e-mail... udostępnij na Facebook... widok mobilny

Send your list to a friend

FROM: (Your email): TO: (Your friend's email): Your message:
Send