lwów przewodnik lwów wycieczki

Luksusowy funkcjonalizm w ogrodach

Pomiędzy górną ul. Doroszenki (d. Sykstuska) i Kopernika znajduje się zespół domów mieszkalnych, wzniesionych w l. 30., który można pokazywać jako wzorcowe i jedno z najbardziej luksusowych osiedli modernistycznych (funkcjonalistycznych) we Lwowie. Zespół powstał w l. 1937-39.

Luksusowy funkcjonalizm

Jest tu wszystko, co charakteryzowało ten styl we Lwowie – narożne, zaokrąglone balkony, geometryczne ozdoby, czarno-białe posadzki na klatkach schodowych (w tym charakterystyczne „gorseciki”), okragłe okna-iluminatory i okna wstęgowe na całą długość ścian,, wijące się linie poręczy, miejsce na donice z kwiatami i zieleń pod oknami. Zachowało się zaskakująco wiele detali, łącznie z oryginalnym szkłem, rozsuwanymi kratami w oknach mieszkań, haczykiem do przytrzymywania otwartych drzwi, dzwonkiem i wyłącznikiem światła, skrzynkami pocztowymi. Budynki stanowią jeden zespół i są do siebie podobne, ale każdy ma indywidulny projekt, z innym opracowaniem wejścia, klatki schodowej, fasady.

Osiedle zostało wybudowane w bardzo wysokim standardzie – nie szczędzono ani miejsca na szerokie, dobrze oświetlone klatki schodowe, ani na drogie materiały wykończeniowe: okładzina ścienna z alabastru, marmur w detalach, balustrady schodów z szlachetnych gatunków drewna i kryształowego szkła, niklowane klamki i skrzynki na listy. Dodatkowym atutem osiedla było położenie wśród zieleni dawnego ogrodu pałacowego Sapiehów.

Każdy budynek miał innego inwestora (właściciela). Większość mieściła obszerne, trzypokojowe mieszkania – wyjątkiem była jedynie kamienica nr 57, w której na 1. piętrze umieszczono mieszkanie 4-pokojowe, z gabinetem i pokojem dla służącej.

Niestety, właściciele niedługo cieszyli się swoimi nowymi mieszkaniami. Już w 1939 r., od razu o wkroczeniu do Lwowa Armii czerwonej i zainstalowaniu się nowej władzy, padły one łupem funkcjonariuszy sowieckiego państwa, jako nowoczesne, wygodne i dogodnie położone – niedaleko od centrum miasta, ale także siedziby NKWD.

Architekci

Zespół zaprojektowali praktycznie nieznani dziś we Lwowie, choć związani z miastem przez całe swoje życie zawodowe architekci: Salomon Keil, Henryk Sandig, Ryszard Hermelin, Jakub Menker. Dwóch z nich nie ma nawet stron z biografią w polskiej wersji Wikipedii. Dane zresztą są bardzo skąpe: urodzili się na przełomie XIX i XX w., w różnych miastach Galicji (Przemyśl, Lwów, dwóch w Tarnowie), studiowali na Politechnice Lwowskiej lub Wiedeńskiej, każdy z nich był właścicielem własnej firmy budowlanej. Hermelin zaprojektował ponadto także kamienice funkcjonalistyczne przy ul. Czernihowskiej (d. Głowińskiego) i Rutkowycza (d. Dąbrowskiego) oraz nowoczesne sanatorium Pałac Kryształowy w Truskawcu;, Menker – pojedyncze kamienice przy ul. Herojiw Majdanu (Kadecka), Kubijowycza (Żyżyńska), Łyżwiarskiej. Sandig – kamienice na Kastelówce, przy ul. Nowy Świat i Lewińskiego (Reymonta). Wszystkie te obiekty są wyróżniającymi się przykładami stylu modernistycznego, a ich autorzy mieli w momencie ich projektowania zaledwie ok. 30 lat. Kilkanaście lat straszy był Keil, który był pomysłodawcą całego założenia – karierę rozpoczynał w Wiedniu, później pracował we Lwowie przy budowie fabryki likierów Mikolascha, jako urbanista pracował nad planem generalnym Lwowa za czasów polskich i pierwszej okupacji sowieckiej Lwowa. Do jego projektów należy zespół budynków przy ul. Romanyckiego (Malczewskiego), Sacharowa (Wulecka), ciekawa kamienica z trójkątnymi balkonami przy Doroszenki (Sykstuskiej) 45. Być może jego projektu są także budynki przy Żukowskiego (Cieplaka) i Czupynki (Potockiego) 53, gdzie znajdowało się biuro i mieszkanie architekta.

Wszystkich czterech łączy jeszcze jedna, wspólna informacja w życiorysie – data i miejsce śmierci – nieznane… Zginęli najprawdopodobniej w lwowskim getcie lub w obozie zagłady z Bełżcu, do którego wywożeni byli na śmierć lwowscy Żydzi.

źródła:

Jakub Lewicki Luksusowa architektura mieszkaniowa Lwowskiej Szkoły Architektonicznej schyłku lat 30. XX wieku na przykładzie zespołu zabudowy przy ulicy Sykstuskiej 49-59 we Lwowie, w: Studia
z Architektury Nowoczesnej 6/2018

https://pl.wikipedia.org/wiki/Ryszard_Hermelin

https://uk.wikipedia.org/wiki/…%80

https://uk.wikipedia.org/wiki/…B3

https://pl.wikipedia.org/wiki/Salomon_Keil

Visit Us On FacebookVisit Us On InstagramVisit Us On Pinterest