Podhorce (notatki)

Pałac
Jedno z najcenniejszych założeń pałacowo-ogrodowych, na kresach, typu villa castello. Kompozycja opiera się na licznych powiązaniach widokowych z otoczeniem. Pałac usytuowano tak, aby z pomieszczeń reprezentacyjnych i tarasów ogrodowych rozpościerał się widok na bezkresne równiny Wołynia, sam jest widoczny od strony Wołynia z odleglości wielu kilometrów.
Przebiega tędy europejski dział wodny, część wsi nalezy do dorzecza Wisły, część do Dniepru.

Władysław Warneńczyk nadał dobra podhoreckie i zahoreckie Januszowi Podhoreckiemu.
W 1633 roku kupił Podhorce Stanisław Koniecpolski herbu Pobóg – hetman wielki koronny i kasztelan krakowski – dziedzic niedalekich Brodów.
1635-40 budowa rezydencji „dla uciech smacznego wypoczynku po wojskowych trudach”.
W 1682 roku Stanisław Koniecpolski młodszy zapisał dobra brodzkie wraz z Podhorcami królewiczowi Jakubowi Sobieskiemu, ale ostatecznie trafiły one do Konstantego Sobieskiego – młodszego syna Jana III. W 1720 roku pałac z dobrami nabyli Rzewuscy (Wacław). Miał on w Podhorcach swój teatr nadworny, w którym wystawiał własne sztuki.
Inni sławni Rzewuscy: Seweryn – targowiczanin i Wacław – emir Tadż ul – Fahr, powstaniec listopadowy, bohater utworów Słowackiego (Duma o Wacławie Rzewuskim) i Mickiewicza (Farys). W Podhorcach urodzil sie Euzebiusz Słowacki – ojciec Juliusza.
Tu było wesele księcia Karola Radziwiłła i tu Rzewuscy podejmowali cesarza Franciszka I.

W 1787 р. wlascicielem wsi został Seweryn Rzewuski, który za 201 000 złotych kupił Podhorce razem z wsiami Chwatów, Hutyszcze i Zahorce. Chciwy bogactw urządził w zamku laboratorium alchemiczne, w ktorym próbował przemienić różne metale w złoto.  Od tego czasu zamek zaczyna podupadać, wiele cennych dzieł sztuki przepada bez śladu.
J. U. Niemcewicz widział zamek w 1820 r. – było w nim jeszcze wiele cennych obrazów, ale ściany komnat były wilgotne, wiele obrazów pożółkło.

W czasach rozbiorów zamek ucierpiał od kwaterujacych tu przez kilka lat wojsk moskiewskich, pod zaborem austriackim znaczną część wyposażenia zlicytowano, łącznie z blachą miedzianą z dachu. Z upadku zamek podźwignął Leon Rzewuski, a po nim kolejny właściciel – książę Eustachy Sanguszko. Do 1914 r. pałac funkcjonował jako prywatne – ale ogólnie dostepne – muzeum. Podczas I wojny zbiorów ewakuowano do dóbr Sanguszków w Sławucie, a nawet do Niżnego Nowogrodu, część do Gumnisk pod Tarnowem. W latach 30. z powrotem kompletowano podhoreckie zbiory. Ostatnim właścicielem był Roman Sanguszko, właściciel słynnej stadniny koni. Książe Roman Sanguszko pomny doświadczeń I wojny światowej ewakułował w 1939 r. najcenniejsze zbiory z Podhorzec i Gumnisk. Konwój złożony z ciężarówek browaru gumniskiego w ostatniej chwili zdołał się przedostać do Rumuni
Wyjątkowym zbiegiem okoliczności zbiór ten w znacznej części ocalał, istnieje — choć rozproszony, i przechowywany jest po części w Muzeum Okręgowym w Tarnowie, a po części w Lwowskiej Galerii Sztuki (85%) (Lwów i zamek w Olesku, łącznie 194 obrazy). Niektóre obrazy pochodzące z tej galerii znajdują się w innych muzeach lwowskich (Lwowskie Muzeum Historii Religii, Lwowskie Muzeum Historyczne) czy polskich (Muzeum Narodowe w Krakowie i w Warszawie), kilka jest własnością prywatną. archiwum Rzewuskich i Sanguszków przechowuje się na Wawelu w Krakowie
Podczas II wojny światowej zniszczeniu uległy portale, kominki, boazerie, obicia, piece i posadzki.

W czasach ZSRR urządzono w zamku szpital gruźliczny. Po pożarze w lutym 1956 r. zawaliły się stropy I i II piętra.
Władza radziecka wydała na zamek wyrok, wywieziono do Leningradu przepiękne rzeźby, które zdobią teraz Letni Sad.
W murach zamku kręcono wielokrotnie filmy, w tym „Potop” (wnętrze uchodziło za filmowe radziwiłłowskie Kiejdany). W 1997 roku pałac został przejęty przez Lwowską Galerię Sztuki i rozpoczęły się skromne prace restauracyjne. Przeprowadzono wyburzenia ścian działowych deformujących wnętrze odsłaniając tym samym pierwotną strukturę obiektu.

Nazwy sal – zielona, karmazynowa, złota i żółta – nawiązywały do koloru ścian i obić mebli, sala rycerska zawierała kolekcję broni i służyła wielkim przyjęciom.
Malowidla stropu w tej sali pochodzily z lat 60. XVII wieku i ujęte byly w monumentalne, rzeźbione i złocone ramy, przedstawialy apoteoze twórcy rezydencji, hetmana wielkiego koronnego Stanisława Koniecpolskiego i gloryfikacje jego czynów wojennych oraz zasług dyplomatycznych. Zachowały się tylko dwa malowidła dotyczące tematycznie St. Koniecpolskiego, wyjęte z tego stropu jeszcze w XVIII w., a zastąpione wówczas innymi przedstawieniami. Stropy podhoreckie służyły w okresie międzywojennym jako wzór przy rekonstrukcji sal Wazów na Zamku Wawelskim; sama zaś ta sala określana niejednokrotnie jako Rycerska lub Zbrojownia była najbardziej reprezentacyjnym pomieszczeniem pałacu, wypełnionym dziesiątkami obrazów, zespołem mebli, dzieł rzemiosła artystycznego, hetmańskimi chorągwiami i sztandarami oraz najwspanialszą w Polsce kolekcją broni — zbroi husarskich, kolczug, tarczy, szabli itd. W l.  60-90-tych w sali rycerskiej mieścił się oddział ginekologii. Gabinet ordynatora był w kaplicy..

Zamek w Podhorcach jest bez wątpienia najpiękniejszą budowlą w Polsce, a nawet w każdym innym kraju należałby do gmachów niezwykłych – tak pisał pod koniec XVII wieku o podhoreckim pałacu dworzanin Francois d’Alerac.

W pałacu odbywały się huczne zabawy, które trwały tygodniami, a na które zjeżdżała okoliczna szlachta. Zabawom towarzyszyły fajerwerki, parady wojskowe, salwy armatnie. Byłа tu orkiestra, teatr, działała drukarnia. W zamkowym parku spacerowały egzotyczne ptaki.
Dla licznych gości i ich służących powstała w  XVIII w. karczma-zajazd z zegarem słonecznym na ścianie (zachował się do dziś). Zatrzymywał się tu Honore de Balzac.

Na terenie pałacowym są również fortyfikacje typu bastionowego, zachowany geometryczny ogród oraz XVIII-wieczny budynek karczmy.
dopełnieniem programu siedemnastowiecznej rezydencji były: folwark, zwierzyniec, winnice, pasieki, pstrągarnia, młyn

W Podhorcach znajdują się: drewniana cerkiew pw. św. Michała Archanioła (juz nie – spłonęła), klasztor bazylianów z cerkwią pw. św. Onufrego, zabudowania dawnego tartaku, ruiny browaru (збудований в середині 18 ст. графом Вацлавом Жевуським), cztery cmentarze, liczne kapliczki i krzyże przydrożne.

Кабінет Міністрів України видав постанову “Про розвиток музеїв України до 2005 року”. Згідно з нею, Львівська облдержадміністрація мала виділити 6,5 мільйона гривень на реставрацію пам’яток архітектури “Золотої підкови” Галичини. Півмільйона цих грошей мали піти на Олеський замок, 2,5 – на Золочівський і 3,5 – на Підгірці. Та в області таких великих “зайвих” коштів нема. “За офіційними підрахунками, останні вибори до Верховної Ради України поглинули 300 мільйонів гривень, – каже директор Львівської галереї мистецтв Борис Возницький. – За неофіційними – 9 мільярдів. Та в будь-якому випадку цих грошей вистачило б на те, щоб відремонтувати усі пам’ятки архітектури нашої країни!”. (2002)

Plisnensko
Недалеко від пивзаводу є хутір Гута, де в давньоруський період видобували руду і виплавляли залізо для могутнього тоді міста Плісненська, яке згадується у Галицько-Волинському літописі під 1188 та 1232 рр. і в “Слові о полку Ігоревім”.
На основі археологічних досліджень відомо, що городище займало близько 160 га. і було укріплене сімома рядами валів (!).

Legenda про княжну Олену, яка заснувала в Пліснеську монастир. Вона нібито була сестрою Белзького князя Олександра Всеволодовича.
відповідний напис на кам‘яній плиті в монастирській церкві, побудованій у 1706 р. У записі латинкою говориться, що монастир заснувала у 1180 р. княжна Олена Всеволодівна. З переказів також відомо, що княжна загинула героїчною смертю під час нападу половецької орди.

Kosciol
fundacji hetmana Wacława Rzewuskiego zbudowany w latach 1752-63. według projektu Karola Romanusa, od 1861 roku był to kościół parafialny. W czasie I wojny światowej jak również podczas walk z lat 1919-1920 Podhorce były na pierwszej linii frontu, ale kościół szczęśliwie uniknął zniszczeń.
w lipcu 1944 roku uległ on uszkodzeniu i splądrowaniu, zaś w 1945 – zamknięciu.
Obok kościoła przy drodze prowadzącej do zamku stoją dwie XVIII wieczne figury: Matki Boskiej Niepokalanej oraz św. Józefa.
We wnętrzu kościoła zachowały się dawne polichromie oraz część wyposażenia. Wokół znajdują się cztery rzeźby figuralne, przedstawiające świętych, ruiny dzwonnic oraz dwie kolumny zwieńczone figurami Matki Boskiej. W 2004 r. kościół zamieniono na cerkiew.

Інтер’єр був розписаний в 1765-1766 роках художником Л.Смуглевичем та його сином.
на аттіку якого встановлені вісім скульптур святих, виконаних з пісковика скульпторами С.Фессингером та Лебласом.
Зараз скульптур сім: в часи Другої світової там засів снайпер, якого й пробували підбити. Скульптуру підбили напевно.

Park
Ogród podhorecki składa się z trzech części: ogrodu tarasowego, części krajobrazowej oraz ogrodu regularnego położonego między pałacem a kościołem. Ogród tarasowy tworzą trzy tarasy. Taras najwyższy i średni rozdziela potężny mur oporowy z umieszczonym w nim centralnie wejściem do dawnej groty. Na tarasie średnim do dziś czytelny jest zarys dawnego układu kwaterowego. W jego narożach znajdują się dwa pawilony ogrodowe. Taras najniższy pokrywają przerośnięte grabowe boskiety. Ogród tarasowy otoczony jest pasmem parku krajobrazowego z licznymi otwarciami widokowymi na otaczający krajobraz. Przestrzeń pomiędzy pałacem a kościołem wypełniają kompozycje ogrodowe z dużą liczbą szpalerów grabowych i lipowych.
————————————————————————————————-
Stanisław Koniecpolski herbu Pobóg (1594-1647) – hetman wielki koronny od 1632, hetman polny koronny od 1618, kasztelan krakowski od 1633, wojewoda sandomierski od 1625.
W karierze pomogło mu małżeństwo z córką hetmana Stanisława Żółkiewskiego, którego był ulubieńcem. Po nim też w 1618 roku jako najmłodszy w dziejach kandydat otrzymał urząd hetmana polnego koronnego.
W 1610 brał udział w wyprawie na Smoleńsk, w 1612 razem z królem Zygmuntem III wyruszył na wyprawę moskiewską.
W 1620 w bitwie pod Cecorą, gdzie dowodził prawym skrzydłem armii, został wzięty do niewoli tureckiej. W 1623 wykupiony został z niewoli.
Jako wybitny znawca spraw tatarskich postulował zdobycie Krymu i zniszczenie Ordy. Na bezpieczeństwie granic południowo-wschodnich zależało mu także ze względu na własne rozlegle włości – jako jeden z najbogatszych magnatów, zwany „wicekrólem Ukrainy”, prowadził rozległą akcję osadniczą i reprezentował interesy kresowych „królewiąt”.
Jego główna rezydencja to Brody, gdzie wzniósł twierdzę typu nowoholenderskiego, a także rozbudował i ufortyfikował całe miasto. Wzniósł także pałac w Podhorcach, także z fortyfikacjami i dodatkowo otoczony ogrodami włoskimi, oraz pałac w Warszawie, obecny Pałac Prezydencki. Wszechstronnie wykształcony, przez historyków wojskowości uważany za bodaj najwybitniejszego przedstawiciela polskiej sztuki wojennej XVII w.

Wacław Piotr Rzewuski herbu Krzywda ( ur. 29 października 1706 w Rozdole, zm. 27 października 1779 w Sielcu), hetman wielki koronny, hetman polny koronny, wojewoda krakowski od 1762, wojewoda podolski od 1736, pisarz.

Seweryn Rzewuski herbu Krzywda (ur. 13 marca 1743 w Podhorcach, zm. 11 grudnia 1811 w Wiedniu) – hetman polny koronny, przywódca konfederacji targowickiej.

Visit Us On FacebookVisit Us On InstagramVisit Us On Pinterest