ul. Ruska
- pierwotnie Solaników, ośrodek handlu solą;
- Ruska – po raz 1-szy w 1472 r.;
- w dokumentach XVI w. jest wzmianka o Pawle Rusinie, którego nieruchomość była tak wciśnięta między inne budynki, że nie było nawet gdzie wybić okna; w końcu pozwolono mu przebić okna na podwórze cerkiewne, ale z zastrzeżeniem, że zostaną zamurowane po jego śmierci;
- w 1642 r. na wylocie ul. Ruskiej wybito furtkę w murach;
- w trakcie rozbieranie murów miejskich niektóre fragmenty zostawiano i sprzedawano różnym instytucjom. Do zakupu wieży rymarskiej zmuszono dominikanów (kosztowała 213 zł. 1808-10 r.); wieża była w stanie awaryjnym, ale służyła jako dzwonnica do 1848 r.;
- emblemat i herb na budynku Bractwa Stauropigijskiego wykonał A. Popiel;
- 1525 r. Zygmunt Stary ograniczył przywileje Rusinów; pozbawiono ich prawa kupowania nieruchomości poza dzielnicą ruską;
- 1585 Bractwo Uspienskie otrzymuje przywilej Stauropigii od patriarchy Antiochii Joachima; po dwóch latach potwierdził Konstantynopol;
Budynki:
- Palac Lubomirskich, później bud. Proświty; pzebudowany w stylu barokowym przez Jana de WItte w 1763 r. z czterech starszych kamienic; w 1895 r. kupuje go Proświta;
- kamienica Wojnarowsiego – narożna od ul. Serbskiej; zachowała fragmenty gotyckiej architektury;
- i 5. kompleks Instytutu Stauropigijskiego – przebudowane w kon. XIX w. przez lewinskiego i Hawryszkiewicza;
- kamienica Wartanowiczów – początkowo własność Dominika Hepnera, doktora medycyny, który przeniósł się stąd później na Rynek; od 1610 własność Ormian;
- –
- kamienica Teodorowicza – obecny wygląd z XVIII w.; ostatnie piętro – dobudowa XIX w.
- –
- kamienica Filipowiczów – obecny wygląd z 1740 r.; ozdobiona symbolami handlu;
- –
- kamienica Mikołajewiczów – do końca XIX w. piętrowa, możliwe, że przebudowana z dwóch dwuokiennych starszych kamieniczek;
- –
- (warzywniak) kamienica Hołubowiczów – przebudowana ok. 1777 r., dekoracja rokokowa; mieszkał tu znany lwowski rzeźbiarz Maciej Polejowski;
- –
- (narożna) kamienica Nachmanowiczów – jedna z niewielu zachowanych kamienic 2-okiennych we Lwowie; niegdyś zdobiona attyką, zniesioną w poł. XIX w. przy dobudowie piętra;
- –
- kamienica czynszowa – zbudowana w 1908 r.
- –
- kamienica czynszowa – zbudowana w 1912 r. w stylu modernistycznym;
- –
- Towarzystwo Dnister – budynek w stylu „ukraińskiej secesji”, budowę wg proj. Lewińskiego i Obmińskiego ukończono w 1905 r. Zajmuje miejsce czterech starszych kamieniczek mieszczańskich;
Zespół cerkwi uspienskiej
Pierwsza cerkiew uspienska istniała we Lwowie już za czasów książęcych – nie ustalono, gdzie się znajdowała; miała ona spłonąć podczas walk o Lwów w 1340 r.; kolejna wzmiankowana jest w 1421 r. jako murowana – istniała do 1527 r., kiedy zniszczył ją pożar; kolejna budowla powstała w l. 1547-59, wg projektu Włocha Piotra z Lugano; budowano ją ze składek i pieniędzy nadesłanych przez władcę Mołdawii (Aleksander Łopusznian); czwarta (obecna) budowla została wybudowana po tym, jak poprzednią zniszczył pożar w 1571 r.
W 1591 r. Bractwo podpisało umowę z Pawłem Rzymianinem na prace budowlane; sporo pieniędzy na budowę ofiarowali hospodarowie mołdawscy z rodu Mohyłów oraz Piotr Konaszewicz-Sahajdaczny; pośród darczyńców był także Borys Godunow i Dymitr Samozwaniec;
Budowa przeciągnęła się do 1629 r.;
W centralnej części fryzu absydy znajduje się krzyż stauropigijski;
Witraże w środku przedstawiają: Ruś Halicką; Ruś Kijowską; fundatorów cerkwi;
Ikonostas pochodzi z 1773 r.; poprzedni, autorstwa Seńkowycza, odnowiony po pożarze przez Petrachnowycza, został sprzedany do Hrybowicz;
Na uwagę w wystroju wnętrza zasługują:
- ikony przedstawiające męki Chrystusa pędzla Petrachnowycza (+3 Seńkowycza);
- srebrny krzyż z I poł. XVII w.;
- szata ikony Marki Boskiej z 1692 r.;
W krypcie cerkwi pochowano m. in. K. Korniakta, I. Podkowę (potem zabrany do Kaniowa);
Podczas wielkich świąt religijnych na galerii dzwonnicy grała orkiestra i występował chór;
źródło: Hanna Koc, Roman Fedyna „Wulica Ruska u Lwowi”, wyd. Centrum Europy 1996;
zobacz także:
Subskrybuj
Login
0 komentarzy
Najstarsze
