lwów wycieczki lwów przewodnik

Chodaczków Wielki

Kto zna moje zamiłowanie do artdekowych kościołów, nie będzie zdziwiony, że wybrałam do zwiedzania właśnie Chodaczków Wielki.

Niestety, nazwa ta pojawia się najczęściej w kontekście zbrodni, której dokonały tu oddziały SS Galicja w 1944 r., o której nieco niżej. Najpierw obejrzyjmy kościół.

Kościół w Chodaczkowie Wielkim

Chodaczków przez dłuższy czas należał do parafii w Nastasowie. Dopiero w 1879 r. położono tu kamień węgielny pod budowę kościoła. Powstała murowana świątynia, konsekrowana w 1890 r. i rozbudowana w 1900 r. Kosciół został zniszczony w czasie I wojny światowej. Wzniesiono tymczasową, drewnianą kaplicę.

W latach 20. XX w. wieś decyduje się na budowę nowej świątyni, którą ukończono w 1934 r. Kościół stanął w innym miejscu, niż stary. Autorem projektu był Tadeusz Schneider. Po wojnie w kościele była szkoła dla traktorzystów, skład ziarna i nawozów mineralnych. Zachowała się figura św. Józefa, ukrywana po wojnie przez jedną z byłych parafianek, obecnie znajduje się u sióstr józefitek w Tarnopolu.

Obok kościoła stoi kamień z napisem:

Kazimierz Szelig(a?)

SZELISKI

właściciel dóbr ziemskich

oficer byłych wojsk Polskich roku 1831

Poseł do Rady Państwa

w Wiedniu (?)

uro […] marca 1807

[…] 1885

cześć jego pamięci

Zbrodnia w Chodaczkowie

Chodaczków był rzeczywiście dużą wsią, składał się z ok. 600 zagród w których mieszkało ponad 3000 osób, przeważnie Polaków. Na swoje nieszczęście jest położony przy linii kolejowej, co sprowokowało naloty sowieckie we wrześniu 1939 r.

16 kwietnia 1944 roku wycofujący się oddział ukraiński z 14 ochotniczej dywizji SS „Galizien”, dokonał masakry Polaków. […] Napastnicy podpalili domy i zabudowania gospodarcze, wrzucili do budynków i piwnic granaty, do uciekających strzelali. Starców, kobiety i dzieci wrzucano żywcem do palących się zabudowań lub też z nich nie wypuszczano. Spaleniu uległa ponad połowa polskich budynków. Ocalał kościół, plebania oraz budynki w osiedlach, w których obok mieszkali Ukraińcy. […] Rzeź i palenie trwałyby prawdopodobnie do całkowitego zniszczenia Chodaczkowa, gdyby nie przybył żołnierz niemiecki z rozkazem przerwania pacyfikacji. Kiedy ukraińscy esesmani usłyszeli rozkaz niemieckiego oficera SS, wtedy przerwali rzeź. […] Po odejściu morderców, ocalała ludność pogrzebała pomordowanych rodaków w zbiorowej mogile na placu przy kościele. Do tego grobu złożono zwłoki 832 osób w różnym wieku, w większości kobiet i dzieci. Na mogile postawiono krzyż. W latach 60-tych już go nie było. Stanął tam mały stożkowaty obelisk z desek z czerwoną gwiazdą, bez napisu: „spoczywają tu Polacy zamordowani przez ukraińskich żołnierzy z 14 ochotniczej dywizji SS Galizien”. 

relacja świadków: Gajków 1997 r., Janina Micygała, Janina Pachołek, Stanisław Smolar, Maria Szmaja

Kilka miesięcy później miał miejsce napad na księdza Szczepana Chabło, dokonany przez Ukraińców w sąsiedniej wsi. Księdzu udało się ukryć, ale napastnicy obrabowali plebanię i zabili brata i siostrę księdza.

Z odzieży, pozostało tylko tyle, co na mnie. W całym napadzie chodziło o zamordowanie mnie. Rabunek był przy okazji. Pogrzeb bliskich odbyłem w wielkim pośpiechu. Życzliwy mi człowiek pomógł wykonać dwie trumny z nieheblowanych desek. Odprawiłem za brata i siostrę cichą Mszę świętą i ciała ofiar zostały złożone w mogile na cmentarzu. 

relacja księdza Chabło
obecny wygląd mogiły pomordowanych, bez wzmianki o SS Galicja

Koło ruin kościoła miejscowy mieszkaniec pasł gęsi, indyki i łabędzie. Jak się okazało, jego rodzina została po wojnie przesiedlona tu spod Lwowa. Chętnie opowiadał o historii wsi, która przed wojną była polska, o przyjeżdżających potomkach dawnych mieszkańców. Od razu także wskazał nam mogiłę nieopodal kościoła, choć wydaja się, że nie znał jej prawdziwej historii.

źródła:

Wikipedia

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich

http://www2.kki.pl/pioinf/przemysl/dzieje/rus/Chodaczkow/Chodaczkow.html

https://www.facebook.com/groups/Czernica/permalink/2203497483071610/ – wspomienia o ks. Chable i Chodaczkowie

https://castles.com.ua/chodaczkow.html

Schematismus Universi Saecularis et Regularis Cleri Archi Diaeceseos Metropol. Leopol. Rit. Lat. 1936

http://rkc.in.ua/index.php?&m=k&f=oztpko&l=p

dodaj do notanika

Share and Enjoy !

0Shares
0 0
otwórz notatnik

notatnik

skasuj listę info

Teraz możesz zebrać swoje ulubione miejsca, opisywane przeze mnie, w na jednej liście.
Z pewnością ułatwi to planowanie podróży do Lwowa!

Lista będzie nadal dostępna przy kolejnych wizytach z tego samego komputera, nawet bez logowania. zamknij
wyślij na e-mail... udostępnij na Facebook... widok mobilny

Send your list to a friend

FROM: (Your email): TO: (Your friend's email): Your message:
Send
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x